بانک مقاله های آموزشی و فرهنگی

وب سایت شخصی محمود حسینی

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
bg-maghalat.jpg
صفحه نخست


سیر تحول در برنامه درسی دوره های راهنمایی تحصیلی ایران - صفحه 2

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف
Most Hit
میانگین امتیار کاربران: / 2
ضعیفعالی 
فهرست مطلب
سیر تحول در برنامه درسی دوره های راهنمایی تحصیلی ایران
صفحه 2
تمامی صفحات
درس آشنایی با مقدمات حرفه و فن

نام این درس بعدا به شناخت حرفه و فن تغییر یافته است.و اهداف تدریس این درس را موارد زیر ذکر کرده‏اند:

1-آشنا ساختن دانش‏آموزان با انواع حرفه و فنون.

2-تشخیص میزان رغبت دانش‏آموزان به کارهای فنی و حرفه‏ای.

3-فراهم آوردن فرصتهای آموزشی مناسب به نحوی که دانش‏آموزان بتوانند استعدادهای خود را در رشته‏های مختلف فنی و حرفه‏ای نشان دهند.

4-کمک به تشخیص و پرورش ذوق و استعداد دانش‏آموزان به منظور راهنمایی آنان‏ جهت انتخاب رشته‏های مختلف؛در مراحل بعدی.

برای اجرای این برنامه باتوجه به اهداف فوق،رعایت اصول متعددی مورد تأکید قرار گرفته است از جمله:

آموزش با عمل توأم باشد و تاآنجا که موردنیاز این برنامه است از کارگاه و مزرعه و ابزار و ادوات و وسایل سمعی و بصری استفاده شود.

ساعات اختصاص یافته به این برنامه در هر هفته 4 ساعت و رشته‏های آموزشی شامل

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 19)

16 رشته در 3 بخش خدمات،صنعت و کشاورزی ذکر شده است.

جدول شماره 4-رشته‏های آموزشی برنامه شناخت حرفه و فن

(به تصویر صفحه مراجعه شود) مقرر شده است که در سال اول 16 رشته به همه دانش‏آموزان معرفی گردد و در سال دوم و سوم 50 درصد از رشته‏های 3 بخش به‏طوری که از هر بخش حداقل 2 رشته را شامل باشد مطرح گردد.

این درس از رشته‏های هر بخش،نحوهء انتخاب رشته،محتوای برنامه و کتاب،ساعات‏ درسی هفتگی از سال 51-1350 تا 72-1371،تغییرات قابل‏ملاحظه‏ای یافته است.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 20)

تحولات برنامه‏های دوره راهنمایی تحصیلی از سال تحصیلی 51-1350 تا سال‏ تحصیلی 72-1371:

طبق رأی جلسه 90 و 91 تیرماه 1351 دروس دورهء راهنمایی شامل 11 ماده درسی به‏ شرح جدول شمارهء 5 بوده است.

جدول شماره 5-مواد درسی و ساعات برنامه درسی دوره راهنمایی در سال

(1357-1351)

(به تصویر صفحه مراجعه شود) جدول فوق نشان می‏دهد که:

1-درس اخلاق در تعلیمات اجتماعی و اخلاقی منظور شده است.

2-عربی در سال اول نیز مطرح شده است.

3-درس تاریخ و جغرافی جداگانه تدریس گردیده است.

4-ساعات تدریس در طی هر هفته با اولین جدول مواد درسی این دوره تفاوتی‏ نیافته است.

2-در سال 1357،جدول مواد درسی از 11 ماده به 10 ماده تقلیل یافته و به شرح‏ زیر اعلام شده است.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 21)

جدول شماره 6-مواد درسی دوره راهنمایی تحصیلی در سال 1357 و دورهء هشت ساله تعلیمات عمومی(راهنمایی و ابتدایی)

(به تصویر صفحه مراجعه شود) طبق جدول فوق:

1-به درس زبان و ادبیات فارسی در سال اول یکساعت اضافه شده است.

2-عربی از سال اول حذف شده است.

3-درس تاریخ و جغرافیا و تعلیمات اجتماعی باهم مطرح شده است.

4-دانش‏آموزان دورهء ابتدایی از 10 ماده درسی دوره راهنمایی 7 ماده درسی داشته‏اند.

5-از 7744 ساعت دوره 8 ساله،4480 ساعت آن به ابتدایی و 3264 ساعت آن به‏ دوره راهنمایی اختصاص یافته است.

6-از 3264 ساعت برنامه 3/33 درصد در سال اول و 3/33%در سال دوم و 3/33%در سال سوم تدریس شده است.

7-مواد درسی دوره راهنمایی تحصیلی از 11 ماده تا سال تحصیلی 1356 به 10 ماده‏ تقلیل یافته است.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 22)
تحول برنامه‏های درسی دوره راهنمایی تحصیلی بعد از انقلاب اسلامی

بعد از انقلاب اسلامی با تأکید بر اصل 15 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران‏ مصوب 1358 شمسی،درس عربی در هر 3 پایه تحصیلی به مدت 2 ساعت در هفته مطرح‏ گردید و به میزان ساعات و درس تعلیمات دینی و قرآن افزوده شد.

در تعداد مواد درسی و ساعات بعضی از مواد درسی در هفته نیز تغییراتی به وجود آمد. جداول زیر مواد درسی و تعداد ساعات دروس در هفته را در سالهای 1363 و 72-1371 و درصد اختصاص یافته به هر درس را نشان می‏دهد.

جدول شماره 7-مواد درسی و تعداد ساعات برنامه درسی و درصد آنها در دوره‏ راهنمایی در سال تحصیلی(64-1363)

(به تصویر صفحه مراجعه شود) جدول فوق نشان می‏دهد که:

دانش‏آموزان دورهء راهنمایی در سال تحصیلی 64-63،هر هفته 36 ساعت و در هر سال 1200 ساعت و در طی 3 سال 3600 ساعت درس داشته‏اند.

ساعات دروس تعلیمات دینی و قرآن،ادبیات فارسی،ریاضی،علوم تجربی یکسان‏ بوده است.پس از پیشنهادهای مختلف در مورد کاهش ساعات درسی دورهء راهنمایی،

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 23)

سرانجام شواریعالی آموزش و پرورش مواد درسی و ساعات تدریس دوره راهنمایی‏ تحصیلی را به شرح جدول بعد تصویب نمود.

جدول شماره 8-مواد درسی و تعداد ساعات برنامه درسی دورهء راهنمایی تحصیلی

(1373-1366)

(به تصویر صفحه مراجعه شود) جدول فوق و مصوبات شورایعالی آموزش و پرورش نشان می‏دهد که تغییرات زیر در مواد درسی و جدول ساعات درسی صورت گرفته است.

1-از درس قرآن و تعلیمان دینی در هر هفته یکساعت کسر شده است.

2-از تاریخ و جغرافیا در هفته یکساعت کسر شده است.

3-زبان خارجه از کلاس اول حذف شده است و در کلاسهای دوم و سوم 4 ساعت‏ منظور شده است.

4-از علوم تجربی در هر سال یکساعت کسر شده است.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 24)

5-از درس شناخت حرفه و فن در هر سال یکساعت کسر شده است.

6-به هنر در سال اوّل یکساعت اضافه شده است.

7-درس آموزش آمادگی دفاعی در سال سوم یکساعت برای پسران تعیین شده است.

8-دو مورد زیر که در جدول اصلی نبوده به ساعات کار این دوره اضافه شده است:

الف.به درس امور پرورشی درسال اوّل دو ساعت و در پایه‏های دوّم و سوّم یک‏ ساعت اضافه شده است.(این درس نمره ندارد)

ب.در سال اول چهار ساعت و در سالهای دوّم و سوّم هرکدام سه ساعت کلاسهای‏ جبرانی به ساعات جدول فوق اضافه گردیده است که طبق دستورالعملهای مربوط برای‏ دانش‏آموزان ضعیف در بعضی از دروس در نظر گرفته شده است.

طرح سقف مطلوب ساعات هفتگی دورهء راهنمایی تحصیلی

به‏منظور تدوین جدول ساعات هفتگی برای دانش‏آموزان دوره راهنمایی متناسب با ویژگیهای ذهنی،عاطفی و اجتماعی و جسمانی آنان،مطالعاتی از طریق کمیسیون دوره‏ راهنمایی تحصیلی همراه با تشکیل سمیناری از کارشناسان و صاحبنظران مواد درسی دوره‏ راهنمایی و نمایندگان گروههای آموزش(استانها)و نظرخواهی از مناطق مختلف‏ آموزشی کشور صورت گرفته و طرحی تحت عنوان طرح سقف مطلوب ساعات هفتگی‏ دورهء راهنمایی تحصیلی در سال 1373 با تعیین 30 ساعت در هفته برای هر پایه تحصیلی‏ تدوین گردیده است.در صورت تصویب این طرح،دانش‏آموزان دوره راهنمایی در هر هفته در هر پایه 30 ساعت درس رسمی خواهند داشت.

نگاه اجمالی به تحول برنامه‏های درسی دوره راهنمایی تحصیلی

1-در سال 1307-1306 دانش‏آموزان دوره اول متوسطه در سال اول 28 ساعت و در سالهای دوم و سوم هریک 30 ساعت در هفته درس رسمی داشته‏اند.نیم ساعت ورزش‏ همه‏روزه مطرح بوده است و 9 ماده درسی آموزش داده شده است:

2-در سال 1310،در سال اول متوسطه 30 ساعت،سال دور 32 ساعت و سال سوم نیز 32 ساعت درس رسمی در هفته داده شده است.

3-در سال 18-1317 در سالهای اول و دوم و سوم 34 ساعت درس رسمی در هفته‏ مطرح گردیده است.

4-در سال 22-1321 سالهای اول،دوم،سوم در هر سال 30 ساعت درس هفتگی در هفته داشته‏اند.

5-در سال 1334،در سالهای اول،دوم و سوم در هر هفته 35 ساعت درس در هفته‏ داده شده است.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 25)

6-در سال 51-1350،در سالهای اول،دوم و سوم 24 ساعت درس رسمی در هفته‏ منظور شده است.تعداد مواد درسی 10 ماده بوده است.

7-در سال 1351،تعداد مواد درسی 11 ماده بوده و در هر هفته 34 ساعت درس‏ رسمی ارائه شده است.

8-در سال 1357،تعداد 10 ماده درسی و در هر هفته 34 ساعت درس ارائه‏ شده است.

9-در سال 64-1363،تعداد 11 ماده درسی با 36 ساعت درس رسمی در هر هفته.

10-در سال تحصیلی 1366،تعداد 14 ماده درسی مطرح گردیده و در سال اول‏ هفته‏ای 30 ساعت،سال دوم 32 و سال سوم 36 ساعت درس رسمی ارائه شده است.

11-تا سال تحصیلی 72-1371،تعداد 14 ماده درسی ارائه گردیده و در سال اول‏ هفته‏ای 30 ساعت و سال دوم هفته‏ای 32 ساعت و در سال سوم نیز هفته 32 ساعت برای‏ دختران و 33 ساعت برای پسران تعیین گردیده است و به مواد 14 گانه،درس امور پرورشی‏ نیز اضافه شده است.

دقت نظر در موارد فوق مبین این امر است که:

1-برنامه‏های درسی دوره اول متوسطه قدیم و دوره راهنمایی تحصیلی از نظر تعداد مواد درسی هفتگی همواره بین 10 تا 14 ماده در نوسان بوده است.دروس تعلیمات‏ اجتماعی و تاریخ و جغرافیا.دروس تعلیمات دینی و قرآن و عربی،گاه باهم و گاه جدا از هم مطرح گردیده.دروس فیزیک و شیمی و طبیعی ابتدا جدا از هم و سپس باهم ارائه‏ شده است.

2-میزان ساعات درسی هفتگی نیز همواره از 30 ساعت در هفته تا 36 ساعت در هفته‏ در پایه‏های مختلف دوره راهنمایی و از 28 تا 35 در دوره اول متوسطه در نوسان‏ بوده است.

3-میزان ساعات هفتگی در بعض از سالها در تمام پایه‏ها مساوی و در بعضی از زمانها متفاوت بوده است.این تفاوت بین 2 تا 3 ساعت تعیین گردیده است.معمولا میزان ساعات‏ هفتگی پایه اول از پایه‏های دیگر کمتر شده است.

4-درس زبان خارجه،در برنامه‏های دوره اول متوسطه در تمام پایه‏ها وجود داشته است.در دوره راهنمایی نیز تا سال 1366 هفته‏ای 4 ساعت در هر پایه مطرح‏ گردیده است.از این سال از پایهء اول حذف گردیده است.

5-درس آمادگی دفاعی اولین بار در سال 1366 مطرح گردیده است.

6-ساعات مواد درسی دوره راهنمایی تحصیلی اکثرا کم و زیاد شده است.از جمله: درس عربی از 1 تا 2 ساعت،درس تعلیمات اجتماعی،تاریخ و جغرافی بین 3 تا 4

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 26)

ساعت،ریاضیات از 4 تا 5 ساعت،علوم تجربی از 4 تا 5 ساعت،شناخت حرفه و فن از 3 تا 4 ساعت،هنر از 1 تا 2 ساعت در هر هفته در تغییر بوده است.

7-میزان ساعات درسی تعلیمات دینی و قرآن از 2 تا 5 ساعت نوسان داشته است.

8-پسران در پایه سوم یکساعت بیش‏تر از دختران درس رسمی دارند.

9-درس امور پرورشی خارج از برنامه رسمی در پایه اول 2 ساعت و در پایه‏های دوم‏ و سوم هفته‏ای یکساعت ارائه گردیده است.

استنباطهای کلی

1-به نظر می‏رسد که همواره جدول مواد درسی از نظر میزان ساعات درسی،ادغام‏ بعضی از دروس باهم یا جدا بودن دروس از هم مورد توجه بوده و اصلاحات و تغییرات، بیشتر در یک قالب مشخص یا ظرف معینی صورت گرفته است.

شاید علل این امر موارد زیر باشد:

-بینش و اعتقاد و حساسیت هریک از کارشناسان برنامه‏ریزی در مورد دروسی که‏ مسئولیت آن را برعهده داشته‏اند.

-طرز نگرش اعضای شورایعالی آموزش و پرورش.

-دیدگاههای مسئولان وزارت آموزش و پرورش.

-پیشنهادهای گروهی از معلمان درس هریک از مواد درسی موردنظر.

-شرایط خاص سیاسی،اجتماعی کشور.

-تأکید بر تدریس بعضی از دروس در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قوانین‏ دیگر نظیر درس عربی و درس آموزش آمادگی دفاعی.

-مردودی قابل‏ملاحظه در دورهء راهنمایی تحصیلی به‏ویژه در سال اول.

2-به نظر می‏رسد که در تعیین،تغییر،یا اصلاح مواد درسی و ساعات هریک از مواد درسی از تحقیقات و ارزشیابیهای همه‏جانبه،کمتر استفاده شده باشد.

3-برنامه‏های درسی از شرایط اجرایی نیز متأثر شده و به تدریج در بعضی از دروس از اهداف تعیین شده برای هر درس دور شده است.

4-به نظر می‏رسد که به همهء مواد درسی از نظر ساعات و محتوا(ظروف و مظروف) یکسان توجّه نشده است و نگرش سیستمی بر برنامه‏ها به‏خوبی حاکم نبوده است.

5-برنامه‏های درسی از نظر جدول مواد درسی و محتوا برای دانش‏آموزان شهری و روستایی یکسان ارائه شده است.

6-برنامه‏ریزی درسی،همواره متمرکز طراحی شده است.

7-در مواد درسی و محتوا،تفاوت چشم‏گیری بین دختران و پسران مشاهده نمی‏شود.

8-در برنامه‏ریزی درسی معمولا توجه اساسی برنامه‏ریزان به مدارس تمام‏وقت و

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 27)

امکان بهره‏وری از زمانهای تعیین شده در برنامه و بودجه‏بندی برنامه‏ها بوده است و معمولا مدارس دونوبته کمتر مورد عنایت بوده است.

9-در برنامه‏ریزی درسی،زمان اجرای برنامه‏ها از اول مهر تا پایان خردادماه پیش‏بینی‏ گردیده و شرایط آب‏وهوایی در ارائه برنامه در نظر گرفته نشده است.

پیشنهاد

1-باید برنامه‏های درسی دوره راهنمایی براساس چهار رابطه زیر تعیین شده و نظام‏ یابد:

-برقراری ارتباط مؤثر دانش‏آموزان این دوره با خداوند،

-برقراری ارتباط مؤثر دانش‏آموزان این دوره با خود،

-برقراری ارتباط مؤثر دانش‏آموزان این دوره با جامعه،

-برقراری ارتباط مؤثر دانش‏آموزان این دوره با تاریخ و با طبیعت.

2-در تعیین و نظام مواد درسی و امکان انتقال عناصر فرهنگی به دانش‏آموزان این‏ دوره باید معیارهای فلسفی،علمی،اجتماعی و اداری مورد توجه قرار گیرد.

3-در تعیین و نظام مواد درسی،اصل توالی برنامه و ارتباط عمودی و افقی محتوا،از دورهء دبستان تا پایان دانشگاه به‏خوبی مورد توجه قرار گیرد و برنامه‏ریزی درسی دورهء راهنمایی باتوجه به برنامه‏ریزی درسی دورهء ابتدایی و متوسطه صورت گیرد.

4-اگر برنامه‏های درسی را مجموعه فرصتهای تجربی مناسبی بدانیم که غالبا برای‏ تحقیق امکانات بالقوه دانش‏آموزان ترتیب داده می‏شود باید هر درس برای تحقق منظور خاصی در جدول مواد درسی گنجانیده شود و در هر مادهء درسی به هدفهای پرورشی و اخلاقی نیز از طریق روش عرضه مطالب توجه گردد.

5-برنامه‏ریزی درسی دورهء راهنمایی تحصیلی باید باتوجه به دورهء نوجوانی و ویژگیهای این دوره و امکانات آنان و باتوجه به طبیعت مواد درسی و نسبتی که هریک از مواد درسی،تحقق امکانات بالقوه نوجوانان را ممکن می‏سازد صورت گیرد.

6-در برنامه‏ریزی درسی دوره راهنمایی تحصیلی به حقوق نوجوانان به‏ویژه از دیدگاه‏ اسلام باید توجه گردد از جمله(حق تعلیم و تربیت،حق آزادی،و حق اشتغال و زمینه‏سازی‏ استقلال.

7-در تعیین و نظام مواد درسی،به عناصر عمومی،اختصاصی و انتخابی فرهنگی باید توجه شود و لذا برنامه دورهء راهنمایی باید در 2 قسمت تنظیم گردد.قسمت مربوط به تربیت‏ عمومی و قسمت مربوط به تربیت حرفه‏ای و در انتخاب مواد درسی میزانهای زیر مورد توجه قرار گیرد:

-میزانها مربوط به هدفهای تربیتی.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 28)

-میزانهای مربوط به اصول یادگیری.

-میزانهای مربوط به وضع افراد.

-میزانهای مربوط به وضع اجتماعی.

8-در برنامه‏ریزی درسی دورهء راهنمایی تحصیلی،نیازهای اساسی دختران و پسران‏ مورد توجه قرار گیرد و محتوای برنامه‏ها متناسب با جنسیت نظام یابد.

9-در تعیین محتوا و نظام مواد درسی،به احتیاجات نوجوانان روستایی و شهری توجه‏ شود.این امر می‏تواند از طریق ارائه محتوای متفاوت در بعضی از دروس نظیر حرفه و فن، جغرافیا،و...و یا افزودن ساعاتی به دروس روستائیان در ارتباط با نیازهای مناطق‏ روستایی صورت گیرد.

10-باتوجه به تعریف جدید برنامه‏ریزی درسی،به هنگام طراحی،علاوه بر انتخاب و سازماندهی محتوا،الزامات اجرای مطلوب برنامه‏ها،نظیر ویژگیهای معلم مناسب،شرایط فیزیکی،شیوه‏های ارائه مطالب و ضوابط و روشهای ارزشیابی مشخص گردد و به این امر توجه شود که معلمان ایران به امکانات رفاهی بیشتر و احترام زیادتر و آموزش افزونتری‏ نیاز مبرم دارند.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 29)
منابع

1-شکوهی،غلامحسین.تعلیم و تربیت و مراحل آن.

2-مشایخی،محمد آموزش و پرورش تطبیقی صفحه 46.

3-طرح مقدماتی اصلاح آموزش و پرورش ایران،1344،اداره کل مطالعات و برنامه‏ها.

4-برنامه تفصیلی دوره سه سالهء راهنمایی تحصیلی،اداره کل مطالعات و برنامه‏ها،تیرماه 1346.

5-برنامه تفصیلی دوره سه ساله راهنمایی،اداره کل مطالعات و برنامه‏ها،1366.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 37 (صفحه 30)

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

پایان مقاله

این مطلب را در سایت خود درج کنید

جهت درج این مطلب در وب سایت خود,
متن زیر را کپی و در مطالب سایت خود وارد نمایید.




پیش نمایش :




 
مطالب مرتبط :

» سیر تحول در برنامه درسی دوره های راهنمایی تحصیلی ایران

چگونگی برنامه‏ریزی درسی و محتوی برنامه‏های درسی باتوجه‏ به مفهوم گسترده آن‏که دربرگیرنده‏ی تمام فعالیتهای یاددهی- یادگیری و تجارب...

افزودن نظر





کد امنیتی
بازنشانی

قدرت گرفته از جی‌کامنت فارسی ، ترجمه و بازنویسی : سی‌ام‌اس فارسی

سخن روز

ماريان اِلدمن

رعايت اصول آداب همنشيني، بهتر از هر مدرك دانشگاهي براي تربيت فرزندانتان كارآمد خواهد بود و سبب پيشرفت آنها در زندگي خواهد شد.

اطلاعات سايت

اعضا : 48
مطالب و محتوا : 815
مشاهده بازدیدهای مطالب و محتوا : 3067768

نظرسنحی

آیا به نظر شما مطالب و مقالات سایت مفید به نظر می رسد؟
 

روز شمار

 
دوشنبه
1393
ارديبهشت
1
 

عضویت و ورود به سایت

با سلام عضویت شما راگرامی می دارم .

منتظر بازدید مجدد شما از سایت مقالات آموزشی و فرهنگی و نظرات سازنده تان می باشم محمود حسینی

آمار بازديدكنندگان

بازديد امروز372
بازديد ديروز :427
بازديد اين ماه :6677
بازديد كل :157576
بيشترين بازديد روزانه :548