بانک مقاله های آموزشی و فرهنگی

وب سایت شخصی محمود حسینی

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
صفحه نخست پیکهای مشاوره و حکایتها نوجوان و دوره متوسطه اول مقایسه وضعیت شخصیتی دانش آموزان تیزهوش و عادی مقطع راهنمایی


مقایسه وضعیت شخصیتی دانش آموزان تیزهوش و عادی مقطع راهنمایی

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف
Most Hit
میانگین امتیار کاربران: / 5
ضعیفعالی 

نظر به این‏که اداره‏کنندگان همهء کشورهای جهان همواره مشاغل‏ حساس و مسؤولیت‏های مهم را به افراد باهوش و باشخصیت که‏ شایستگی اداره و هدایت جامعه را داشته باشند واگذار می‏کنند و اصولا افراد باهوش و باشخصیت از مرتبت اجتماعی بالایی‏ برخوردارند،پدران و مادران باید بکوشند که کودکان و نوجوانان‏ خود را خوب بشناسند و ویژگی‏های شخصیتی آنان را با دقت مدنظر بگیرند و چنان‏چه ضریب هوشی فرزندشان در حد بالا باشد،با استعانت از خبرگان و کارشناسان در پرورش هوش و استعدادهای او بکوشند و به این ترتیب،موجبات رشد جنبه‏های رفتاری و شخصیتی‏ او را فراهم کنند.از نظر نویسنده یکی از ویژگی‏های بعضی از کودکان و نوجوانان در مرحلهء اوّل،توان هوشی بالای آنان است که‏ چنان‏چه به‏موقع شناسایی و تقویت شود،نه تنها موجب پیش‏گیری از بروز مشکلات رفتاری آنان خواهد شد بلکه باعث می‏شود که در برابر ناکامی‏ها مقاوم‏تر باشند و مسائل و مشکلات را بهتر و سریع‏تر از پیش‏پای خود بردارند.در این مقاله،نویسندهء محترم می‏کوشد با تعریف دانش‏آموزان تیزهوش و تشریح ویژگی‏های شخصیتی آنان- که حاصل مطالعات عمیق او در تحقیقات دانشمندان ایرانی وخارجی در این زمینه است-ویژگی‏های شخصیتی کودکان و دانش‏آموزان را در دوره راهنمایی در رابطه با حالات برون‏گرایی و پرخاشگری و نوروتیک با دانش‏آموزان عادی مشابه مقایسه و مشخص کند که آیا بین آنان تفاوتی وجود دارد یا خیر.در این‏ پژوهش،آزمودنی‏ها بیست دانش‏آموز تیزهوش و بیست دانش‏آموز عادی در مقطع راهنمایی بوده‏اند.نتایج حکایت از آن دارد که‏ دانش‏آموزان تیزهوش در مجموع این سه حالت نسبت به‏ دانش‏آموزان عادی وضعیت بهتری داشته و از شخصیت متعادل‏تری‏ برخوردارند درنهایت،در مقایسهء هریک از این سه حالت‏ شخصیتی میان دو گروه مشخص شد که ویژگی پرخاشگری در دانش‏آموزان تیزهوش نسبت به دانش‏آموزان عادی به‏مراتب کم‏تر است اما در دو حالت دیگر تفاوت معناداری ملاحظه نشده است.

آدرس مقاله در پایگاه مجلات تخصصی نور: مجله تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » پاییز 1380 - شماره 67 (از صفحه 7 تا 20)
عنوان مقاله: مقایسه وضعیت شخصیتی دانش آموزان تیزهوش و عادی مقطع راهنمایی (14 صفحه)
نویسنده : ملک پور، مختار
چکیده :
کلمات کلیدی :
تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 7)

مقایسهء وضعیت شخصیتی دانش‏آموزان تیزهوش و عادی دورهء راهنمایی

معرفی مقاله

نوشتهء دکتر مختار ملک‏پور

نظر به این‏که اداره‏کنندگان همهء کشورهای جهان همواره مشاغل‏ حساس و مسؤولیت‏های مهم را به افراد باهوش و باشخصیت که‏ شایستگی اداره و هدایت جامعه را داشته باشند واگذار می‏کنند و اصولا افراد باهوش و باشخصیت از مرتبت اجتماعی بالایی‏ برخوردارند،پدران و مادران باید بکوشند که کودکان و نوجوانان‏ خود را خوب بشناسند و ویژگی‏های شخصیتی آنان را با دقت مدنظر بگیرند و چنان‏چه ضریب هوشی فرزندشان در حد بالا باشد،با استعانت از خبرگان و کارشناسان در پرورش هوش و استعدادهای او بکوشند و به این ترتیب،موجبات رشد جنبه‏های رفتاری و شخصیتی‏ او را فراهم کنند.از نظر نویسنده یکی از ویژگی‏های بعضی از کودکان و نوجوانان در مرحلهء اوّل،توان هوشی بالای آنان است که‏ چنان‏چه به‏موقع شناسایی و تقویت شود،نه تنها موجب پیش‏گیری از بروز مشکلات رفتاری آنان خواهد شد بلکه باعث می‏شود که در برابر ناکامی‏ها مقاوم‏تر باشند و مسائل و مشکلات را بهتر و سریع‏تر از پیش‏پای خود بردارند.در این مقاله،نویسندهء محترم می‏کوشد با تعریف دانش‏آموزان تیزهوش و تشریح ویژگی‏های شخصیتی آنان- که حاصل مطالعات عمیق او در تحقیقات دانشمندان ایرانی و

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 8)

خارجی در این زمینه است-ویژگی‏های شخصیتی کودکان و دانش‏آموزان را در دوره راهنمایی در رابطه با حالات برون‏گرایی و پرخاشگری و نوروتیک با دانش‏آموزان عادی مشابه مقایسه و مشخص کند که آیا بین آنان تفاوتی وجود دارد یا خیر.در این‏ پژوهش،آزمودنی‏ها بیست دانش‏آموز تیزهوش و بیست دانش‏آموز عادی در مقطع راهنمایی بوده‏اند.نتایج حکایت از آن دارد که‏ دانش‏آموزان تیزهوش در مجموع این سه حالت نسبت به‏ دانش‏آموزان عادی وضعیت بهتری داشته و از شخصیت متعادل‏تری‏ برخوردارند درنهایت،در مقایسهء هریک از این سه حالت‏ شخصیتی میان دو گروه مشخص شد که ویژگی پرخاشگری در دانش‏آموزان تیزهوش نسبت به دانش‏آموزان عادی به‏مراتب کم‏تر است اما در دو حالت دیگر تفاوت معناداری ملاحظه نشده است.

این مقاله را آقای دکتر مختار ملک‏پور،استاد محترم دانشگاه‏ اصفهان به‏رشته تحریر درآورده و در اختیار فصلنامه گذاشته است‏ که به این وسیله از ایشان قدردانی می‏شود.

«فصلنامه»

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 9)
مقدمه

توجه به امور تربیتی-آموزشی و مسائل شخصیتی دانش‏آموزان در هر جامعه‏ای‏ موجب پرورش افرادی می‏شود که در آینده قادرند امور مختلفی را به‏دست گیرند و جامعهء خود را با شایستگی اداره و هدایت نمایند اما منظور از دانش‏آموزان،فقط یک گروه خاص‏ در جامعه نیست.به‏عبارت ساده‏تر،هر گروهی از دانش‏آموزان-خواه تیزهوش،عادی یا معلول-باید از امکانات مناسبی بهره‏مند باشند.در این میان،یکی از گروه‏هایی که به توجه‏ نیاز دارد،گروه دانش‏آموزان تیزهوش است.یکی از نیازهای این‏گونه دانش‏آموزان،توجه‏ به نیازهای عاطفی و شناخت وضعیت شخصیتی آنان است.اهمیت این موضوع از آن‏جهت‏ است که در همهء کشورهای خواستار توسعه،مسؤولیت‏ها و مشاغل حساس معمولا به افراد باهوش و دارای شخصیت متعادل سپرده می‏شود.

شخصیت:در روان‏شناسی و تعلیم و تربیت یکی از بحث‏های اساسی،بحث شخصیت‏ است.باوجوداین،هنوز تعریف واحدی در این زمینه ارائه نشده است و تعریف شخصیت‏ به‏نوع نظریه یا تئوری دانشمند یا مکتب روان‏شناسی موردنظر وابستگی دارد.به‏هرحال، هدف همهء تعاریف،شناخت شخصیت و عناصر تشکیل‏دهندهء آن است.شاملو(1) می‏گوید:شخصیت مجموعه‏ای سازمان‏یافته و واحدی متشکل از خصوصیات نسبتا ثابت‏ و مداوم است که به‏طورکل،فرد را از سایر افراد متمایز می‏سازد".

دانش‏آموزان تیزهوش و خصوصیات شخصیتی آنان

قبل از پرداختن به خصوصیات و ویژگی‏های شخصیتی دانش‏آموزان تیزهوش،بهتر است ابتدا دانش‏آموزان تیزهوش را معرفی و شناسایی کنیم.شناسایی تیزهوشی،اولین‏بار توسط لویز ترمن(2)انجام گرفت.ترمن براساس یک مطالعهء طولی دقیق روی کودکان که‏ تنها به‏دلیل برخورداری از ضریب هوشی بالا انتخاب شده بودند،گزارش خود را ارائه داد.

تعریف کودکان تیزهوش:گرچه نمرهء آزمون هوش می‏تواند ملاک نسبتا خوبی برای تعیین‏ و تعریف کودکان تیزهوش باشد اما باید توجه داشت که این‏گونه آزمون‏ها قادر به‏ اندازه‏گیری همهء جنبه‏های هوش نیستند،برای مثال،یکی از ویژگی‏های کودکان تیزهوش که‏ در تعریف و شناسایی آنان به‏کار می‏رود،قدرت رهبری و مدیریت و نیز خلاقیت آنان‏ است که تست‏های هوشی نمی‏توانند این ویژگی‏ها را اندازه‏گیری کنند.اربن(3)در تعریف‏ خلاقیت می‏گوید:"خلاقیت توانایی پدید آوردن یک چیز جدید،غیرمعمول و شگفت‏آور است‏".به‏گفتهء اسمیت،نیزورت و هانت(4)،در اصلاحیهء تربیتی 1978 قانون عمومی‏ 561-95 بخش 902 آموزش و پرورش آمریکا،کودکان تیزهوش چنین تعریف شده‏اند:

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 10)
"

کودکان و نوجوانان سنین قبل از دبستان،دبستان یا دبیرستان که دارای توانایی هوشی بالا، خلاقیت،توانایی در یک موضوع علمی خاص و توانایی مدیریت و رهبری هستند و به‏ خدمات آموزشی خاص نیاز دارند.به‏هرحال،ضریب هوشی یکی از ملاک‏های بسیار مناسب برای شناسایی کودکان تیزهوش به‏حساب می‏آید.ضریب هوشی 140-130 ملاک تعیین کودکان تیزهوش است.خصوصیات و ویژگی‏های این‏گونه کودکان را می‏توان‏ در دو بعد شخصیتی و علمی مورد بررسی قرار داد.در این تحقیق،ویژگی‏های شخصیتی‏ کودکان تیزهوش مدنظر است.

ویژگی‏های شخصیتی.ویژگی‏های شخصیتی کودکان تیزهوش را می‏توان در ابعاد انگیزشی،اجتماعی روانی(عاطفی)،اخلاقی و توانایی برای مدیریت و رهبری بررسی‏ کرد.

طبق نظریهء لومبروزو(5)میان نابغه بودن و دیوانگی رابطه‏ای وجود دارد.این نظریه‏ موجب شد که سال‏ها در افکار عمومی در مورد سلامت شخصیتی افراد تیزهوش شک و تردیدهایی به‏وجود آید.بنابراین،یکی از تصورات رایج دربارهء کودکان تیزهوش،سرزدن‏ رفتارهای غیرقابل قبول از آنان است.از جملهء این رفتارها می‏توان به بدخلقی،انزواطلبی، تکروی و کمک نکردن به‏دیگران،پرخاشگری،بی‏ثباتی عاطفی،ناسازگاری اجتماعی و نداشتن جذابیت اشاره کرد.

سیف نراقی و نادری(6)می‏گویند:"دانش‏آموزان تیزهوش نسبت به دانش‏آموزان‏ متوسط،کم‏تر مورد قبول دیگران واقع می‏شوند.دلیل این امر آن است که درک این‏ دانش‏آموزان توسط سایرین مشکل است.نتیجهء مرور تحقیقات مربوط به این زمینه توسط سیف نراقی و نادری بیانگر این مسئله است که دانش‏آموزان تیزهوش دچار مشکلات‏ متعددی از قبیل تعارض داشتن با ارزش‏های جامعه و رفتار بزرگ‏ترها هستند.همین‏ نویسندگان در ادامه می‏گویند:شاید مشکلات آنان را بتوان به درک نشدن آنان توسط بزرگ‏ترها و در نتیجه خصومت ورزیدن بزرگ‏ترها و معلمان به آنان نسبت داد.گالاگر(7) در مورد دو دانش‏آموز تیزهوش به نام‏های گران‏شاو و زلدا1می‏گوید:گران‏شاو یکی از دانش‏آموزان محبوب در کلاس خود است.اخلاق خوب او،تمایلش به کمک کردن به‏ دیگران و نبود ویژگی‏های شخصیتی منفی در او،سبب مقبولیت وی شده است اما زلدا چنین نیست.او سایر دانش‏آموزان را تحریک می‏کند،در مورد آنان نگرش منفی دارد و در دوست‏یابی ناتوان است.البته سایر مطالعات بیانگر نتایجی برخلاف نتایج مطالعات ذکر شده هستند؛برای مثال،ترمن(8)در مطالعات خود که در مورد وضعیت روانی-شخصیتی‏ افراد تیزهوش صورت گرفته است،می‏گوید:موارد خودکشی،بستری شدن در

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 11)

بیمارستان‏های روانی یا ابتلا به بیماری‏های روانی در میان افراد تیزهوش کم‏تر از حد متوسط جمعیت است.ترمن،سازگاری اجتماعی دانش‏آموزان تیزهوش را نیز مورد مطالعه‏ قرار داد و دریافت که خلق مناسب،حالت برون‏گرایی،تمایل برای کمک به‏دیگران و نبود خصوصیات شخصیتی منفی موجب آن می‏شود که کودکان تیزهوش به‏خوبی مورد قبول‏ سایر هم‏کلاسی‏های خود قرار گیرند.

در مطالعهء دیگری که توسط فری‏من(9)صورت گرفت،مشخص شد که مشکلات‏ شخصیتی کودکان تیزهوش در یک کلاس نسبت به سایر دانش‏آموزان که از هوش طبیعی‏ برخوردارند،بیش‏تر نیست.در همین مطالعه،فری‏من دریافت آن‏دسته از کودکان تیزهوش‏ که تحت فشار والدین هستند،از مشکلات عاطفی و شخصیتی بیش‏تری رنج می‏برند.در مطالعهء تیدول(10)،سعی شد تصویری از وضعیت شخصیتی-آموزشی دانش‏آموزان‏ تیزهوش دبیرستانی ترسیم شود.تیدول در مورد 1593 دانش‏آموز تیزهوش ایالت‏ کالیفرنیای آمریکا اطلاعاتی را جمع‏آوری کرد.همهء این دانش‏آموزان(با میانگین ضریب‏ هوشی 137)در رابطه با خودپنداره،احترام به‏نفس،جایگاه مهار2و نگرش در مورد مدرسه و دوستان دانش‏آموز خود در مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفتند.نتایج نشان داد که‏ این دانش‏آموزان دارای خودپندارهء بالا هستند،خود را یک یادگیرندهء خوب تلقی می‏کنند، مدرسه را دوست دارند و احساس می‏کنند قادرند زندگی خود را از طریق اعمال خود کنترل کنند.یکی از نتایج جالب این تحقیق این بود که آنان خود را خوشحال تصور می‏کردند و نسبت به‏دوستان خویش نگرش مثبت داشتند.

گرچه در مورد بزهکاری بعضی کودکان تیزهوش گزارش‏هایی ارائه شده است اما اکثر این کودکان تابع قانون هستند و مسائل اخلاقی و مقررات اجتماعی را رعایت می‏کنند.در مطالعه‏ای که توسط آنولیک(11)صورت گرفت،30 نفر از نوجوانان بزه‏کار که در مؤسسه‏ای نگهداری می‏شدند و ضریب هوشی آنان بالاتر از 115 بود،با 30 نفر نوجوانان‏ بزه‏کار با ضریب هوشی متوسط مورد مقایسه قرار گرفتند.نتیجهء تحقیق نشان داد که هردو گروه در شرایط بد خانوادگی پرورش یافته‏اند.بنابراین،شباهت این‏دو گروه از جهت‏ یادشده،نشان می‏دهد که باهوشی موجب اعمال خلاف قانون نمی‏شود بلکه این شرایط زندگی است که کودک تیزهوش یا متوسط را بزه‏کار می‏نماید.

به‏هرحال،گرچه کودکان تیزهوش قادر به حل بسیاری از مشکلات خود هستند لکن باید توجه داشت که آنان نیز نیازهایی دارند که لازم است به آن‏ها توجه شود.کلارک و شور (12)می‏گویند:دانش‏آموزان تیزهوش اغلب در کلاس مورد توجه معلم قرار نمی‏گیرند؛ زیرا معلم تصور می‏کند آنان از نظر تحصیلی موفق‏اند و به‏کمک معلم نیاز چندانی ندارند.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 12)

درحالی‏که آنان نیز مانند سایر دانش‏آموزان نیازهای خاص خود را دارند و به‏رغم آن‏که‏ می‏توانند در شرایط سخت با دریافت کمی کمک به‏کار خود ادامه دهند لکن باید نیازهای‏ آنان را در زمینهء مسائل درسی و شخصیتی،شناخت و به آن‏ها توجه کرد.

با توجه به این‏که در همهء جوامع پیشرفته افراد تیزهوش نقش اول را در توسعهء همه‏جانبهء کشورها دارند و خواهند داشت و از طرفی بهتر است این توسعه و پیشرفت به‏دست آن‏دسته‏ افراد باهوشی صورت گیرد که از نظر اخلاقی،عاطفی و انسانی نیز سالم‏اند،اهمیت شناخت‏ دانش‏آموزان تیزهوش،شکوفا کردن استعدادهای آنان و مهم‏تر از این،شناسایی و بررسی‏ وضعیت شخصیتی آنان از جمله امور مهم مربوط به این دانش‏آموزان تلقی می‏شود.مهم‏ نیست که فرد باهوش باشد بلکه مهم آن است که فرد باهوش از شخصیتی سالم برخوردار باشد تا در پرتو هوشمندی خود سایر افراد جامعه را بهره‏مند سازد.

با مرور مطالعات انجام‏شده،می‏توان دریافت که این مطالعات یا به‏صورت موردی‏ بوده یا بیش‏تر به‏ویژگی‏های شخصیتی دانش‏آموزان تیزهوش در رابطه با خود آنان‏ پرداخته‏اند و کم‏تر این‏گونه ویژگی‏های آنان را با سایر دانش‏آموزان،از جمله دانش‏آموزان‏ عادی،مقایسه کرده‏اند.از طرفی،این مطالعات در سایر کشورها صورت گرفته است.در این تحقیق،هدف این است که ویژگی‏های شخصیتی دانش‏آموزان تیزهوش دورهء راهنمایی‏ در رابطه با حالات برون‏گرایی،پرخاشگری(خصومت)و نوروتیک با دانش‏آموزان عادی‏ مقایسه شود و از این طریق مشخص گردد که آیا میان این‏دو گروه تفاوتی وجود دارد یا خیر.

سؤال‏های تحقیق:این تحقیق دارای دو سؤال به‏شرح زیر است:

سؤال اول:آیا میان میانگین نمرات ویژگی‏های شخصیتی دانش‏آموزان تیزهوش و عادی تفاوت معناداری وجود دارد؟

سؤال دوم:بیش‏تر میان کدام‏یک از حالات شخصیتی(برون‏گرایی،پرخاشگری و نوروتیک)تفاوت وجود دارد؟

روش(متدولوژی)

نمونه‏ها:تعداد نمونه‏های اولیهء این تحقیق 60 نفر دانش‏آموز پسر در محدودهء سنی‏ 4/12 تا 7/13 سال است که 25 نفر آنان از مدارس عادی و 35 نفر از مدارس نمونه

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 13)

مردمی‏1بودند که به‏طور تصادفی از چهار مدرسهء نمونه‏مردمی و چهار مدرسهء عادی‏ نواحی دو،سه و چهار آموزش و پرورش شهر اصفهان در سال تحصیلی 78-77 انتخاب‏ شدند.با توجه به ملاک‏های تعیین کودکان تیزهوش و عادی،در نهایت تعداد نمونه‏ها شامل‏ 40 دانش‏آموز گردید.با توجه به این احتمال که تمامی دانش‏آموزان مدارس نمونه‏مردمی‏ لزوما هوش بالایی ندارند،لذا تعداد اولیهء این دانش‏آموزان(35 نفر)نسبت به‏تعداد اولیهء دانش‏آموزان مدارس عادی(25 نفر)،بیش‏تر درنظر گرفته شد.ملاک‏های تعیین تیزهوشی‏ عبارت بودند از:ضریب هوشی 140-130،تحصیل در مدرسه نمونه‏مردمی و استفاده از "مقیاس رتبه‏بندی معلم‏"3(12).

ملاک‏های تعیین هوش عادی،داشتن ضریب هوشی حدود 2100،تحصیل در مدرسه عادی و پیشرفت تحصیلی در حد عادی(معدل 16-15)بود.

وسیله و نحوهء جمع‏آوری اطلاعات:وسیلهء تعیین ضریب هوشی استفاده از آزمون‏ هوش ریون بود.این آزمون برای کودکان و نوجوانان 12 سال به بالا تنظیم شده است و به‏صورت انفرادی انجام می‏گیرد.چنان‏چه دانش‏آموز مدرسهء نمونه‏مردمی در آزمون‏ هوش،ضریب هوشی کم‏تر از 130 و دانش‏آموز مدرسه عادی ضریب هوشی بیش از 129 می‏آورد،جزء نمونه تحقیق به‏حساب نمی‏آمد و حذف می‏شد.وسیلهء مورد استفادهء دیگر، مقیاس رتبه‏بندی معلم بود که برای شناسایی دانش‏آموز تیزهوش توسط معلم دانش‏آموز تکمیل می‏شود.این مقیاس توسط کلارک و شور ساخته شده است.(برای آشنایی با این‏ مقیاس به ضمیمهء شماره 1 مراجعه شود).پس از آن‏که تیزهوشی دانش‏آموز از طریق آزمون‏ هوش تعیین می‏شد،معلم بدون آن‏که در جریان نتیجهء این آزمون قرار گیرد،باید به‏ سؤال‏های مقیاس رتبه‏بندی معلم در مورد همین دانش‏آموز پاسخ می‏داد.درصورتی‏که‏ جواب‏های به‏دست‏آمده(با گزینهء بسیار خوب)در مورد خصوصیات دانش‏آموزان‏ تیزهوش از جمله داشتن تمرکز،توانایی در محاسبه،ریاضی(به‏عنوان توانایی در یک‏ موضوع علمی)،توانایی برای رهبری،داشتن سرعت یادگیری و پشتکار(که معلم معمولا (1)-لازم به‏توضیح است که از سال تحصیلی 1377(مهرماه)وزارت آموزش پرورش مدارس نمونه‏ مردمی را منحل علام کرد اما ترکیب دانش‏آموزان-به‏ویژه در کلاس‏های دوم و سوم راهنمایی-و معلمان‏ این مدارس تقریبا حفظ شده است و احتمالا مدت زمانی لازم است که این ترکیب تغییر کند.علت انتخاب‏ دانش‏آموزان از کلاس‏های دوم و سوم راهنمایی به‏این دلیل بوده است.

(2)-با پنج نمره کم‏تر یا بیش‏تر.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 14)

در کلاس قادر به‏تشخیص آن‏هاست)مطابقت می‏کرد،از آن به‏عنوان ملاک دیگری برای‏ تعیین دانش‏آموز تیزهوش استفاده شد.

وسیلهء دیگر،پرسش‏نامهء شخصیتی آیزنگ مخصوص کودکان و نوجوانان بود.این‏ پرسش‏نامه که توسط آیزنگ ساخته شده و در سال 1970 مورد تجدیدنظر قرار گرفته‏ است،شامل 81 سؤال است و حالت‏های شخصیتی از قبیل برون‏گرایی،پرخاشگری و نوروتیک را مورد سنجش قرار می‏دهد.

روش آماری

به‏منظور آزمودن سؤال‏های تحقیق(1)از روش آماری آزمون t استفاده شد(13).

نتایج:نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل اطلاعات به‏کمک آزمون t در مورد سؤال اول‏ نشان داد که در مجموع،میان حالت‏های برون‏گرایی،پرخاشگری و نوروتیک‏ دانش‏آموزان تیزهوش و عادی تفاوت معناداری وجود دارد.با توجه به میانگین کل نمرات‏ این سه حالت شخصیتی در دو گروه،مشخص می‏شود که کودکان تیزهوش نسبت به‏ دانش‏آموزان عادی از شخصیتی متعادل‏تر برخوردارند.نتایج در جدول شمارهء 1 آمده‏ است.

جدول شمارهء 1

نتایج و اطلاعات آماری مربوط به سؤال اول تحقیق

(به تصویر صفحه مراجعه شود) *5%> P

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 15)

در مورد سؤال دوم،میانگین نمرات سه حالت برون‏گرایی،پرخاشگری و نوروتیک‏ به‏طور جداگانه میان دو گروه مورد مقایسه قرار گرفت که نتایج به‏ترتیب در جدول‏های‏ شماره 2،3 و 4 آمده است.

جدول شمارهء 2

نتایج و اطلاعات آماری مربوط به‏حالت برون‏گرایی

(به تصویر صفحه مراجعه شود) *5%< P

همان‏گونه که جدول شمارهء 2 نشان می‏دهد،در مورد حالت برون‏گرایی میان‏ دانش‏آموزان تیزهوش و عادی تفاوت معنی‏داری وجود ندارد.

جدول شمارهء 3

نتایج و اطلاعات آماری مربوط به‏حالت پرخاشگری

(به تصویر صفحه مراجعه شود)*5%> P

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 16)

همان‏گونه که اطلاعات آماری جدول شمارهء 3 نشان می‏دهد،در مورد پرخاشگری میان‏ دانش‏آموزان تیزهوش و عادی تفاوت معناداری وجود دارد.با توجه به میانگین دو گروه، میزان پرخاشگری در دانش‏آموزان تیزهوش از دانش‏آموزان عادی کم‏تر است.

جدول شمارهء 4

نتایج و اطلاعات آماری مربوط به‏حالت نوروتیک

(به تصویر صفحه مراجعه شود) *5%< P

همان‏گونه که اطلاعات آماری جدول شمارهء 4 نشان می‏دهد،در مورد حالت نوروتیک‏ میان دانش‏آموزان تیزهوش و عادی تفاوت معناداری وجود ندارد.

بحث:

نتیجهء سؤال اول تحقیق نشان داد که در مجموع سه حالت شخصیتی(برون‏گرایی، پرخاشگری و نوروتیک)دانش‏آموزان تیزهوش نسبت به دانش‏آموزان عادی از وضعیت‏ شخصیتی بهتری برخوردارند.این نتیجه،نتایج تحقیقات لومبروزو را مبنی بر این‏که افراد باهوش حالت غیرعادی دارند،مردود می‏سازد.

مقایسهء بین حالت پرخاشگری دو گروه دانش‏آموزان نشان داد که دانش‏آموزان تیزهوش‏ به‏مراتب نسبت به دانش‏آموزان عادی پرخاشگری کم‏تری دارند.شاید یکی از دلایل این‏ امر،آن باشد که کودک تیزهوش به‏کمک توان هوشی خود،بهتر می‏تواند در برابر ناکامی‏ها و مشکلات واکنش نشان دهد و به‏جای برخورد پرخاشجویانه با عامل یا عوامل‏ ایجادکنندهء ناکامی،برای یافتن راه‏حل تلاش کند.در نتیجه،او قادر است رفتار سازگارانه‏تری نسبت به‏دیگران از خود نشان دهد.

در مقایسهء هریک از دو حالت برون‏گرایی و نوروتیک میان دانش‏آموزان تیزهوش و

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 17)

عادی مشخص شد که در مورد حالت برون‏گرایی و نیز نوروتیک میان این دو گروه‏ دانش‏آموز تفاوت معناداری وجود ندارد.نتیجهء این تحقیق در مورد این دو حالت‏ شخصیتی با نتیجهء تحقیق فری‏من که در ویژگی‏های شخصیتی کودکان تیزهوش و عادی‏ تفاوتی ملاحظه نکرد،همخوانی دارد.بنابراین،ملاحظه می‏شود که دانش‏آموزان تیزهوش‏ به‏رغم توان هوشی بالا،حالت تکروی و انزواطلبی ندارند؛به‏عبارت دیگر،هوش بالای‏ آنان موجب نمی‏شود که احساس کنند از دیگران برترند و باید از آن‏ها فاصله بگیرند.

به‏هرحال،شواهد بر عدم وجود مشکلات رفتاری و شخصیتی در کودکان تیزهوش‏ دلالت دارند،لکن باید توجه داشت که هر فردی می‏تواند با این مشکلات مواجه شود و کودک تیزهوش نیز از این قاعده مستثنا نیست؛زیرا او نیز یک انسان است و می‏تواند مشکلات خاص خود یا شبیه دیگران داشته باشد و با آن‏ها روبه‏رو شود.کلارک و شور (12)می‏گویند:چنان‏چه دانش‏آموزان تیزهوش از مدرسه لذت نبرند و آن‏چه در آن‏جا می‏گذرد موجب بی‏حوصلگی آنان شود،احتمالا نسبت به‏مدرسه بی‏علاقه می‏شوند و حتی‏ رفتارهای ناسازگارانه از خود نشان می‏دهند.در چنین حالتی،معلمان و مسؤولان مدرسه به‏ تنبیه آنان دست می‏زنند یا می‏کوشند رفتار نامطلوب آن‏ها را اصلاح کنند.در حقیقت،این‏ مسؤولان از علت اصلی مشکل که در درون مدرسه است و از نامناسب بودن برنامه‏های‏ آموزشی یا عدم توجه به نیازهای عاطفی و روانی دانش‏آموزان ناشی می‏شود،غافل‏ می‏مانند.

لازم به‏ذکر است که انتظارات غیرمنطقی والدین و معلمان از توان هوشی دانش‏آموز، تحت فشار قرار دادن او،سرکوبی عواطف و امکانات ناکافی آموزشی از جمله مشکلات‏ دیگری هستند که تنش و استرس می‏آفرینند و می‏توانند در ایجاد مشکلات عاطفی و شخصیتی کودکان تیزهوش نقش داشته باشند.

اگر کودک تیزهوشی از جانب معلم و والدین تحت فشار قرار گیرد و در همه‏حال خوب‏ عمل کند،این احتمال وجود دارد که علیه آنان طغیان کند و از خود رفتارهای غیرقابل قبول‏ نشان دهد.

محدودیت‏ها و مشکلات تحقیق

یکی از محدودیت‏های این تحقیق،انجام دادن آن‏روی نمونه‏های پسر به‏دلیل‏ مشکلات محقق در زمینهء دسترسی به دانش‏آموزان دختر مدارس راهنمایی بود.بنابراین، توصیه می‏شود در تحقیق بعدی نمونه‏های دختر نیز درنظر گرفته شود.محدودیت دیگر، مشکل دسترسی به کودکان تیزهوش در مدارس استعدادهای درخشان بود.در این مورد

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 18)

متأسفانه مقررات این مدارس اجازهء تحقیق روی این‏گونه دانش‏آموزان را به محققان‏ نمی‏دهد.به‏نظر می‏آید که مسؤولان محترم این‏گونه مدارس باید علت این محدودیت را روشن سازند.

توصیه‏های کاربردی به والدین و معلمان

بسیاری از ویژگی‏ها و توانمندی‏های شخصیتی و علمی بسیاری از کودکان تیزهوش به‏ صورت نهفته است؛به‏طوری‏که می‏توان ادعا کرد که تیزهوشی بسیار کم‏تر از کم‏هوشی‏ خود را نشان می‏دهد.بنابراین،وظیفهء والدین و معلمان است که با کسب آگاهی از ویژگی‏های کودکان تیزهوش،آنان را شناسایی کنند و شرایط پرورش آن‏ها را فراهم سازند. این نکته از آن جهت حائز اهمیت است که در بسیاری موارد،چنان‏چه تیزهوشی کودک‏ هدایت نشود،این احتمال وجود دارد که این توانایی در مسیر نادرست قرار گیرد.این امر خود می‏تواند منشأ بسیاری از مشکلات و آسیب‏های اجتماعی باشد.بنابراین،والدین، معلمان و مسؤولان جامعه باید تا حدامکان درصدد فراهم نمودن امکانات کافی آموزشی‏ و تربیتی برآیند و بدین وسیله نه تنها از بروز مشکلات ناشی از توان هوشی بالای این‏ کودکان و نوجوانان جلوگیری کنند بلکه این توانایی را در مسیر صحیح رشد و توسعه و بالندگی جامعه قرار دهند.

چند راه‏حل احتمالی که تا اندازه‏ای مانع به‏وجود آمدن مشکلات رفتاری و شخصیتی‏ برای این کودکان می‏شود عبارت‏اند از:

1)یافتن تکالیف نسبتا مشکل و جالب توجه برای آنان،در خانه و مدرسه

2)کمک به آنان به‏منظور تحمل افراد عادی و احتمالا کم‏هوش‏تر،از روی میل و آگاهی

3)پرهیز از منفی‏گرایی نسبت به مراجع قدرت و اولیای امور

4)پرهیز از فاصله گرفتن از دیگران

در این رابطه،والدین و معلمان باید تلاش کنند تا رابطهء دوستانهء کودک با سایر افراد تقویت شود و بدین ترتیب کودک تیزهوش خود را جزئی از جامعه و نه جدا از آن احساس‏ کند.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 19)

ضمائم‏ ضمیمهء شمارهء 1-مقیاس رتبه‏بندی معلم

(به تصویر صفحه مراجعه شود) *منظور از سازمان‏دهی،توانایی برای دسته‏بندی محرکات در درون طبقات است.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 67 (صفحه 20)
پی‏نوشت‏ها

(1). Granshaw and Zelda

(2).منظور از جایگاه مهار،داشتن این احساس و عقیده است که فرد خود قادر است سرنوشت و زندگی‏ خود را کنترل کند. (Locus of Control)

(3).این مقیاس توسط محقق ترجمه شده است. Sample Questions for a Teachers Rating Scale

منابع

1.شاملو،سعید؛مکتب‏ها و نظریه‏ها در روان‏شناسی شخصیت،انتشارات رشد،تهران،1372.

2. Terman, L.M.(1929).Mental and physical traits of a thousands gifted children.Genetic Studies of Genius.Vol 1.

3. Urban.K.K.(1990).Recent trends in creativity research.European Journal of High ability 1. 99.113.

4. Smith, R.M, ; Ncisworth, J.T.and Hunt.I.M.(1983).The exceptional child.McGraw Hill. Inc.New Yurk.

5. Lombroso, C.(1981).The man of genius.London:Walker Scott.

6.سیف نراقی،مریم و نادری،عزت الله؛کودکان و دانش‏آموزان استثنایی،انتشارات آگاه،تهران،1374.

7. Gallagher; J.J(1984).Teaching the gifted children.Third edition:Allyon and Bacon Inc.

8. Terman.L.M(1954).The discovery and encouragement of exceptional talent.American Psychologist.9:224.

9. Freeman.J.(1983).Emotional Problems of the gifted child.journal of child Psychology and Psychiatry.24:481-85.

10. Tidwell, R(1980).A psycho-educational profile on 1593 gifted high school students. Gifted child Quarterly 24:63-68.

11. Anolik, S(1979).Personality, education and criminological characteristics of bright delinquents.Psychological Reports 44:727-340.

12. Clark.C.and Shore, B(1998).Educating students with high ability.UNESCO.Division of Basic Education.Paris.France.

13.ملک‏پور،مختار؛راهنمای علمی طرح‏های پژوهشی،انتشارات مولانا،اصفهان،1370.

پایان مقاله

 

این مطلب را در سایت خود درج کنید

جهت درج این مطلب در وب سایت خود,
متن زیر را کپی و در مطالب سایت خود وارد نمایید.




پیش نمایش :


 
مطالب مرتبط :

» دانش‌آموزان باهوش در ورزش

دانش‌آموزان باهوش در ورزشمحمد محسني و نجمه ترابي قهفرخياشارهدانش‌آموزان باهوش در مقايسه با هم‌سالان خود، برداشتي متفاوت از خود و...

» هوش عقلانی IQ و هوش هیجانیEQ

هوش عقلانی IQ و هوش هیجانیEQتا چند سال پيش به افرادي با هوش گفته مي شد که بهره هوشي يا همان IQ بالايي داشتند. براي تعيين IQ هم يک آزمون هوش...

» بررسی چالش های توسعه مدارس هوشمند در کشور

بررسی چالش های توسعه مدارس هوشمند در کشور دکتر جعفر محمودی و دیگران

» جايگاه هوش هيجاني در برنامه درسي

هوش چيست؟ كلمه هوش تحت عنوان «عقل و خرد» از ديرباز در مباحث فلسفي و ادبيات گوناگون به كار رفته است، اما مطالعه آن به شكل علمي از اوايل...

» هوشمند سازي مدارس ،گامي براي بهبود نظام آموزشي

حسين حسن زاده- عضو کارگروه تخصصي هوشمند سازي و مسئول فناوري اطلاعات شوراي عالي آموزش و پرورش-روزنامه اطلاعاتمقوله تحول در نظام آموزشي...

» هوشمند سازي مدارس ،گامي براي بهبود نظام آموزشي

حسين حسن زاده- عضو کارگروه تخصصي هوشمند سازي و مسئول فناوري اطلاعات شوراي عالي آموزش و پرورش-روزنامه اطلاعاتمقوله تحول در نظام آموزشي...

» هوشمند سازی مدارس در بستری ناهوشمند

چندسالی است وزارت آموزش و پرورش شعار هوشمندسازی مدارس را سرلوحه برنامه های خود قرار داده و مقامات مسئول هر از چند گاهی با طرح موضوع فوق و...

» پیوند عقل و عاطفه‏ (مروری بر اهمیت‏ هوش هیجانی‏ برای موفق‏ زیستن

غلامرضا عمرانیاگر کسی،قومی،ملتی،گروهی، خود تولیدکننده‏ی علمی نباشد،وقتی‏ با آن روبه‏رو می‏شود،محتاط است؛ چون از فرآیند تولید آن...

» تست هوش

این تست شامل ۳۹ مرحله می باشد که به ترتیپ از ساده به مشکل تر برای شما نمایش داده میشود و شما ۴۰ دقیقه برای پاسخ دادن به آنها زمان دارید....

» تغذيه سالم هوش کودکان را افزايش مي‌دهد

تغذيه سالم در سنين پايين در افزايش ضريب هوشي موثر است.محققان بريتانيايي مي گويند مصرف خوراکي هايي مانند چيپس، شکلات و کيک مي تواند به هوش...

افزودن نظر




کد امنیتی
بازنشانی

قدرت گرفته از جی‌کامنت فارسی ، ترجمه و بازنویسی : سی‌ام‌اس فارسی


سخن روز

كنفوسيوس

مردي را كه آماده آموختن است تعليم ندادن، انساني را به هدر دادن است، مردي را كه آماده آموختن نيست تعليم دادن، سخن به هدر دادن است، خردمند نه انسان را به هدر مي دهد و نه سخن را.

اطلاعات سايت

اعضا : 46
مطالب و محتوا : 1178
مشاهده بازدیدهای مطالب و محتوا : 6596903

نظرسنحی

ارزیابی شما از عملکرد وزارت آموزش و پرورش چیست؟
 

روز شمار

 
چهارشنبه
1395
مهر
7
 

عضویت و ورود به سایت

با سلام عضویت شما راگرامی می دارم .

منتظر بازدید مجدد شما از سایت مقالات آموزشی و فرهنگی و نظرات سازنده تان می باشم محمود حسینی

آمار بازديدكنندگان

بازديد امروز193
بازديد ديروز :239
بازديد اين ماه :8970
بازديد كل :350415
بيشترين بازديد روزانه :841