بخش
اول :
1-
بخشيدن
نعمت و برشمردن
آن
2-
« عزوجل
» از لحاظ دستوري
جمله معترضه
است به معني
« او هميشه
گواهي و بزرگ
است »
3-
دو حرف
« به » و « اندر
» قبل از متمم
آمده است و
نقش متممي
دارد . يعني
كلمه « شكر
» با دو حرف
اضافه متمم
واقع گرديده
است .
4-
موارد
حذف فعل عبارتند
از : « منت خداي
را ] است [ و به شكر اندرش
مزيد نعمت
] است [ و چون برمي
آيد مفرح ذات
]
است [ …
و بر هر نعمتي
شكري واجب
] است [ .
5-
مفرح
درست است .
6-
« قَريت
–
نعمت » « فرو
مي رود – برمي آيد
» « حيات – ذات » « موجود
–
واجب »
7-
آرايه
تضاد : « فرو
مي رود – بر مي آيد
» آرايه « واج
آرايي با تكرار
واج « تِ » در
« منّت ، طاعت
، قربت مراعات
انظير : « نفس
– حيات »
8-
« كه » و «
چون » هر دو
به ] معني هنگامي
كه [ هستند
.
9-
« كه » اول
ضمير پرسشي
است و « كه » دوم
حرف ربط است
.
10-اين بيت پرسشي
انكاري است
. ( به پاسخ سوال
15 توجه كنيد
)
11-شعر كوتاه
است و قالب
قطعه دارد
زير پايان
بين فقط هم
قافيه هستند
.
12-اين جمله
با بيت مولوي
تناسب لفظي
معنايي دارد
. « به شكر اندرش
مزيد نعمت
»
13-آيه شريفه
« و اذتَأذَّنَ
رَبُّكمْ
…
» آرايه تلميح
دارد .
14-احسان و بخشيدن
نعمت مخصوص
خداوند است
– كه هميشه
گرامي وبزرگ
است .
عبادت
و فرمانبرداري
از خداوند
مهربان موجب
نزديك ترشدن
بنده به او
خواهد شد و
شكرگزاري
به خاطر نعمت
ها موجب افزون
تر شدن آن
ها مي گردد
.
هنگامي
كه نفس مي
كشيم ، آن
نفس سبب ادامه
حيات ماست
و هنگام كه
آن نفس خارج
مي شود موجب
آرامش و راحتي
جسم ما مي
شود پس در
هر يك باردم
و بازدم دو
نعمت هست ،
آدمي بايد
براي هر يك
از اين دو
نعمت يك بار
شكرگزاري
كن بنابراين
يا اينهمه
تعمت بي شمار
هيچ كس توان
ندارد چه به
وسيله زبان
و در عمل از
خداوند چنان
كه شايسته
مهرباني اوست
سپاسگزاري
كند . هم چنان
كه خداوند
در قرآن مجيد
به اين نا
تواني بشر
اشاره دارد
كه :اي خاندان
داود : سپاس
گزاريد و حال
آن كه عده
اي كم از بندگان
من سپاسگزاند
پس
همان بهتر
كه بنده به
خاطر ناتواني
و كوتاهي در
شكر گزاري
، همواره از
خداي مهربان
پوزش طلب كند
و گرنه كسي
قادر نيست
چنان كه شايسته
ي اوست از
لطف و مهرباني
او قدرداني
كند .
بخش
دوم :
1-
نخستين
آرايه « تشبيه
» است . رحمت
« مشبه » باران
« مشبه به » بي
حساب بودن
و به همه رسيدگي
كردن « وجه
شبه »
2-
« را » نقش
نماي متمم
است يعني حرف
اضافه است
. نشانه مفعولي
نيست .
3-
سفره
– مضايقه و
خودداري – آبرو و عصمت
4-
اضافه
تشبيهي است
.
5-
اضافه
تشبيهي است
ناموس به پرده
اي تشبيه شده
است .
6-
چيزي
كه از حد گذشته
باشد . بسيار
آشكار –
حقوق قيمت
و سهم – زشت
7-
منكَر
و نَبُرَدْ
درست است .
8-
« رسيده
–
كشيده » « ندرد
– نبرد »
9-
مصوت
كوتاه ـِـ
بيش از 20 بار
تكرار شده
است كه واج
آرايي محسوب
مي شود .
10-فقط « همه جا
» قيد است « بي
دريغ » صفت
است و « روزي
» مضاف اليه
مي باشد .
11-آبروي بندگان
را با وجود
گنهكاري آنان
نمي ريزد و
روزي و رزق
بندگان را
با وجود خطاهاي
بزرگشان قطع
نمي كند .
بخش
سوم :
1-
فراش
و فرش
2-
« را » حرف
اضافه است
و نقش نمامي
متممي دارد
به معني « به
»
3-
نخستين
آرايه « تشبيه
» است باد صبا
كه به فراش
( مشبه به ) تشبيه
شده است .
دومين
آرايه « تشخيص
» است باد صبا
به انسان مانند
شده است كه
مي تواند فرش
را بگستراند
4-
آرايه
« استعاره
»
5-
فراش
باد صباد =
متمم فرش زمردين
= مفعول
6-
نهاد
عبارت پروردگار
يكتا است .
7-
پروردگار
به باد بهاري
فرمان داده
است تا با
وزش خود سبب
جابجايي و
برخورد ابرها
بارش باران
و در نهايت
رويش سبزه
زاران شود
.
بخش
چهارم :
1-
« را » نقش
متمم دارد
« به دايه ابر
بهاري فرموده
»
2-
« نبات
» « بنات » ] دختران = گياه [
3-
عبارت
داراي سه تشبيه
زيبا و متناسب
است . ابر بهاري
به دايه تشبيه
شده است – نبات به بنات
و زمين به
مهد ( گهواره
)
4-
دايه
– بنات – مهد ( با هم
مراعات النظير
است چون همه
پردانيده
مي شوند ) ابر
بهاري ، نبات
، زمين ( با
هم رعايت معنايي
دارند )
5-
گفته
در اين عبارت
با فرموده
در عبارت بخش
سوم – بگسترد
يا بپرورد
( در عبارت
بخش سوم )
6-
« خداوند
به ابر بهاري
امر كرده تا
همانند دايه
كه با نوشاندن
شير ، دختران
نوزاد ( اطفال
) را در گهواره
پرورش مي دهد
و بزرگ مي
كند با بارش
خود گياهان
را در زمين
مي روياند
.»
بخش
پنجم :
1-
درختان
–
سبزورق –
شاخ – شكوفه ( همه
از اجزاء درختان
هستند ) نوروز
–
ربيع ( اجزاء
بهار )
همه
اين كلمات
آرايه « مراعات
النظير را
پديد آورده
اند »
2-
« قباي
سبز ورق = مشبه
]
برگهاي درختان
به قبايي تشبيه
شده كه بر
تن درختان
مي رود [
درختان
= مشبه به شاخه
ها ( مشبه ) به
فرزندان درخت
تشبيه شده
است .
شكوفه
ها : مشبه ( به
كلاههاي رنگارنگ
مانند شده
اند . )
3-
« قدوم
» مفرد است
به معني آمدن
–
فرارسيدن
4-
گرفته
–
نهاده
5-
« خداوند
به مناسبت
فرارسيد عيد
نوروز به درختان
، لباس هاي
بلند سبز رنگ
را به رسم
هديه بخشيده
و نيز به مناسبت
آمدن عيد و
فصل بهار بر
سر شاخه ها
كه فرزندان
درختان اند
كلاههايي
از شكوفه نهاده
است .
بخش
ششم :
1-
شيره
درون ساقه
مو – شيريني دلچسب
و گوارا – نخل بلند
.
2-
مفهوم
حقارت و كوچكي
] تاك
حقير – تخم خرماي
ناچيز [
3-
تخم خرما
–
نخل باسق (
مراعات النظير
) عصاره – شهد ( مراعات
النظير ) تخم
خرما – نخل باسق
( تضاد – مطابقه )
4-
بعارت
بيانگر قدرت
بي همتاي پروردگار
است ، آن خدايي
كه به قدرت
او آب غوره
ترش به آب
شيرين و گوارا
بدل مي شود
و …
بخش
هفتم :
1-
واژگان
: ابر و باد
و مه خورشيد
و فلك . آرايه
مراعات النظير
است .
2-
در مصراع
اول بيت دوم
فعل به قرينه
لفظي محذوف
است ( فرمانبردار
]اند[)
3-
قالب
شعر « قطعه
» است . زير قافيه
فقط در مصراعهاي
دوم رعايت
شده است . همه
مصراعها يك
مفهوم خاص
را بيان مي
كند . ( نخوري
–
نَبَري )
4-
مقصود
نهايي ابيات
(قطعه ) اين
است كه همه
ي عالم براي
انسان آفريده
شده است و
انسان براي
شناخت پروردگار
و اطاعت و
فرمانبرداري
از او آفريده
شده است .
بخش
هشتم :
1-
منظور
، سخني است
كه از پيامبر
(ص) ]
ويا ائمه اطهار
ع[ نقل شده است
= حديث
2-
همه موجودات
هستي ( جمع
كاينه ) مايه
افتخار –
برگزيده و
خالص – تمامي و نهايت
كمال
3-
حضرت
محمد (ص)
4-
تكرار
« واج » ( ت ) در
كلمات : است
– كاينات – موجودات
– رحمت – صفوت – تتمه و زيبايي
آرايه « واج
آراتي » در
اين عبارت
اين است كه
واج « ت » در پايان
اين كلمات
به كار رفته
است .
5-
گردش
روزگار – گذشت زمان
بخش
نهم :
1-
فرمانروا
–
صاحب جمال
–
خوش اندام
–
خوش بو – داراي نشانه
هاي پيامبري
2-
آرايه
« واج آرايي
» واج « ن » 7 بار
واج « م » 6 بار
واج « س » 4 بار
واج « ي » 7 بار
واژگان مصرع
دوم همگي آرايه
جناس مي باشد
.
